urina s.f.
0.1 arina, aurina, orina, ourina, urina.
0.2 Lat. urinam (DELI2 s.v. orina).
0.4 Cit. tutti i testi.
0.5

Polir.: lu ritiniri di la urina 1.2.1.1; tiniri di la urina 1.2.1; tiniri di urina 1.2.1; tiniri la urina 1.2.1.

0.8 AScobar: urina.
Valla: ø.
0.8 BDel Bono: orinaurina.
Vinci: orinaurina.
Pasqualino: orinaurina.
Mortillaro: orinaurina.
Biundi: orinaurina.
Traina: orinaurina.
Macaluso Storaci: ø.
VS: arina1, aurina, orina, urina*.
0.8 CTLIO: urina.
0.9 Giuseppe ZappalĂ  19.04.2023.
ISSN 2975-111X
1 [Fisiol.] Urina.

[1] ValMaxXIVU - Accursu di Cremona, Valeriu Maximu, ms. A, [VII, 6, 8], vol. 2, pag. 134.26: A quilli di Creti non li albessiu nullu cutal ayutu; li quali essendu assiyati da Metellu et eciandeu restritti ad ultimu defectu, cu la lur urina et con quilla di li lur bestij torsseru a plù iustamenti parlari la lur siti plù ca non la sustentaru.

[2] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 31.3, pag. 42.15: Item lu sucu di la radicata di la belbina, miscata cum milsa di meli, datu a biviri, prouca maraviglusamenti la urina incontinenti.

[3] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 33.7, pag. 45.4: Item lu pulmuni di lu angnellu, datu a maniari implastatu, <fa> ritiniri l'urina.

1.1 [Adoperata a scopo terapeutico, per via orale, o posta su una parte del corpo].

[1] MascalciaCrSpXIVP - Tratt. di mascalcia, ms. CrSp, volg. Ruffo, Rimediu, pag. 592.7: Et ancora vali a kistu pruritu lu achitu fortissimu miscatu cun la orina di unu citellu e cun lu succu di lu araniu, et untu supra lu mali in killu midesimu modu ki eu dissi di supra.

[2] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 10.9, pag. 20.15: Item la urina di lu omu, implastata cum chiniri di viti, ristringi lu sangui.

[3] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 30.11, pag. 42.5: Item la urina propria, data a biviri, sana la skina e la miucza.

[4] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 75.1, pag. 60.8: Pigla urina di garczuni e mictila cauda a la uricha e auchidirà lu vermu sencza fallu.

[5] MascalciaR1XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo e Ierocle, [I.7] Di lu non potiri stillari: Ancora, <sia> minatu ubi solinu pissiari li altri bestii et di quillu tayu di la orina inpasta cum la orina et cum vinu, et culatu quillu sucu mictichilu per li nascky.

[6] MascalciaR1XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo e Ierocle, [I.13] Quandu gepta lu ficatu per chivy per li nascki .xij.: Ancora, lu stercu di lu homu et la urina a fuligini misca et dachilu per la bucca.

1.2 [Con rif. a una patologia (nell'uomo e nell'animale)].

[1] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 31.9, pag. 43.10: Item la villani, pistati et dati a biviri cum acqua oy cum vinu, sana lu duluri di la urina ki fallassi.

[2] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 33, pag. 44.5: Cura di fluxu di orina immoderato.

[3] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 33.3, pag. 44.13: Item lu galbanu, datu a biviri, apri li miati a la distillationi di la urina.

[4] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 33.4, pag. 44.15: Item la villani adillissati iuvanu multu a la stillationi di la urina.

[5] MascalciaR1XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo e Ierocle, [I.7] <Di lu non potiri stillari .vij.>-1: Quandu tragi la virga et non poti stallari, avi dogla per la orina, kisti su li singni: dolussi comu avissi duluri di ventri et stringi la cuda fortimenti et tragi la virga comu volissi pissari <et> non poti.

1.2.1 [Vet.] [Masc.] Tiniri (di, di la) urina: ritenzione urinaria.

[1] MascalciaCrSpXIVP - Tratt. di mascalcia, ms. CrSp, volg. Ruffo, Di lu duluri pir nun putiri stallari. Cap. VIII, pag. 581.36: Aveni ancora a lu cavallu unu altru duluri pir tropu tiniri la orina, e cussì a lu cavallu la vissicca fa molti duluri e storciuni senza alcuna inflaciuni di li flanki e di lu corpu. Et inflali tantu lu locu di la vissica; è pichula inflaciuni, e li flanki soi fa multu minari a lu cavallu; kistu duluri aveni pir troppu tiniri di l'orina.

[2] MascalciaMXVDC - Tratt. di mascalcia, ms. Marc., volg. Ruffo, [12] Contra duluri per teniri orina: Contra duluri per teniri urina. Per troppu teniri ourina addiveni autri duluri a lu cavallu e fanuli  unxari la vissica et <non> lu corpu et li fanki, et fa unxari alcuna vouta  appressu a la virga...

1.2.1.1 [Vet.] [Masc.] Sost. Lu ritiniri di la urina.

[1] MascalciaR2XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo, [XXVIII] <A duluri di aurina quandu non pò istallari>: Tamen alcuna fiata di li flanki in iusu in la virga fachis[s]i una pichula unflatura, e spissamenti <aveni per> lu ritiniri multu di la urina.