VSM - Vocabolario del Siciliano Medievale

http://artesia.unict.it/vsm


[ Visualizzazione standard - Elenco voci - Copia voce ]

nuchi s.f.

0.1 nuchi, nuci.
0.2 Lat. nucem (DELI2 s.v. noce).
0.3 Rinaldi/2005 (8) - 1345 Elenco di generi di mercato: 3.2.
0.4
0.5 Polir.: nuchi cunfetta 2.1; nuchi di India 3.2; nuchi muscata 3.1.
0.7 1 [Bot.] Albero del noce. 1.1 Sinedd. Legno ricavato dallo stesso albero. 2 [Bot.] Frutto dello stesso albero (usato anche a scopo terapeutico); noce. 2.1 [Gastr.] Locuz. Nuchi cunfetta: composto a base di noci cotte in una soluzione zuccherina. 3 [Bot.] Nocciolo di un frutto. 3.1 [Bot.] Locuz. Nuchi muscata: seme del frutto della pianta Myristica fragrans, impiegato come spezia (anche a scopo curativo); noce moscata. 3.2 [Bot.] Locuz. Nuchi di India: lo stesso che nuchi muscata.
0.8 AScobar: nuchi.
Valla: nuce.
0.8 BDel Bono: nuci.
Vinci: nuci.
Pasqualino: nuci.
Mortillaro: nuci.
Biundi: nuci.
Traina: nuci.
Macaluso Storaci: nuci.
VS: nuci1, nuci2, nucia.
0.8 CTLIO: noce.
0.9 Marzia D'Amico 02.07.2024.
ISSN 2975-111X

1 [Bot.] Albero del noce.

[1] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 231.1, pag. 105.7: 231. Per confessioni Scrivi in fogli di nuchi quisti tri <paroli>: "Alfar Alfar Alfar" et mectichili supra lu pectu quandu dormi e dirrà czo ki avi dictu lu iornu: probatum est.

[2] SCorradoXVR - S. Corrado, Vita, 6, pag. 143.1: Et incomenzau intra quilla cava ad hedificari unu jardinu multu bellu et illocu plantau arangi et multi pedi di nuchi et di pira et multi lignagi di specii di viti.

[3] MascalciaR1XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo e Ierocle, [I.32] La rungna .xxx<ij>.-6: Assai ancora a la rungna in li curata oy vetera, prindi radichi di nuchi, et scorchala, et lapacciu, et pistali insembuli et mictichi la sunza di lu porcu et catarana et achitu forti, et scalfalu quantu poy sustiniri et ungi, e kistu esti octimu.


1.1 Sinedd. Legno ricavato dallo stesso albero.

[1] Rinaldi/2005 (55) - 1349 Testamento, pag. 122.21: Item caxa una di nuchi nova ki fu di quillu di Mascali et avi la chavatura a mulinellu lassu a Sanctu Nicola.

[2] SposizioneXIVP - Sposizione del Vangelo della Passione secondo Matteo, XXVIII, 7, vol. 2, pag. 168.23: comu nui dichimu ki l'oliu esti plui suctili ki lu vinu, kì l'oliu trapassa una tavula di nuchi, la quali cosa non faria lu vinu.

[3] Bresc/2014 (298) - 1430 Inventario, pag. 833.21: Item ysbriga di nuchi cum lu ysbriguni una.

[4] Bresc/2014 (379) - 1443 Inventario, pag. 1084.10: tabuli sex de nuchi mizani.

[5] Bresc/2014 (476) - 1454 Inventario, pag. 1377.10: Item una cassa di capizu di nuchi.

[6] Biondi/2000 (1) - 1475 Inventario, pag. 97.7: Item unu tilaru di nuchi cum tucti li fornimenti usatu.

[7] Biondi/2000 (5) - 1499 Inventario, pag. 104.10: Una mailla di nuchi et unu drappu di tavula longu.

[8] Biondi/2000 (6) - 1500 Inventario, pag. 106.26: Item unu scanaturi di nuchi.

[9] InventarioPaternoXVIA - Inventario di A. Paternò, I, pag. 36.18: di tuctu tegnu li scripturi in la caxa di nuchi susu, intro la mia cammara im pedi la finestra di tramontana.


2 [Bot.] Frutto dello stesso albero (usato anche a scopo terapeutico); noce.

[1] CaternuXIVR - Angelo Senisio, Caternu, pag. 56.18: <Item avemi ad fari raxuni di li nuchi novi di la xij.a ind. di salmi tri et poi thumini xij.> <Item poi ndi appe salma ÷.> Pagaumi di li nuchi.

[2] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 7.7, pag. 15.7: 7. Experimentu di passioni di aurichi [[...]] Item si lu vermi inchi trasissi, pigla sucu di scorchi di nuchi e frundi di persicu, gectali di intro di li aurichi et sirai indi guaritu.

[3] MascalciaMXVDC - Tratt. di mascalcia, ms. Marc., volg. Ruffo, [15] ·xv· Contra pulziu-5: sia fattu tali biviruni: pri<n>di garofali drammi ·iij· et nuchi drammi ·iij· ziziparu et galanga et cardamuni e tutti per equali parti et piso...


[Come termine di paragone per le sue dimensioni].

[4] MascalciaCrSpXIVP - Tratt. di mascalcia, ms. CrSp, volg. Ruffo, Di li giardi e di li garretti Cap. XXXII, pag. 595.2: e fassi una inflaciuni in li garretti grandi comu nuchi oi nuchilli e quandu plui...

[5] MascalciaR1XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo e Ierocle, [II.6] Fanusi li jardi .v<j>.-2: Quandu quilla grandula parrà grossa comu nuchi sia cocta cum ferru caldu et poy chi sia misu stercu boinu friscu, miscatu cum oglu caldu una volta solamenti...

[6] MascalciaMXVDC - Tratt. di mascalcia, ms. Marc., volg. Ruffo, [12] ·xij· Contra duluri per teniri orina-9: A zo vali sapuni mollu misu in culu a lu cavallu q<u>antu una nuchi et lu cavallu istallirà et fumirà tutta via menandulu attornu.


2.1 [Gastr.] Locuz. Nuchi cunfetta: composto a base di noci cotte in una soluzione zuccherina.

[1] Bresc/2014 (511) - 1459 Inventario, pag. 1559.20: Item una lachella cum nuchi confecti.


3 [Bot.] Nocciolo di un frutto.

[1] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 7.8, pag. 15.9: 7. Experimentu di passioni di aurichi [[...]] Item lu oglu di la mendula amara oy di la nuchi di la persica, misi a li aurichi, multu li aperi. || Per ogliu di la nuchi di la pèrsica cfr. ogliu.


3.1 [Bot.] Locuz. Nuchi muscata: seme del frutto della pianta Myristica fragrans, impiegato come spezia (anche a scopo curativo); noce moscata.

[1] MascalciaCrSpXIVP - Tratt. di mascalcia, ms. CrSp, volg. Ruffo, Remediu, pag. 583.36: Contra lu mali di lu bulsu tali cura chi divi fari: divi aviri cosi caldi pir farili distrudiri la graxa ki li esti congelata e prisa in li vii di la gula undi xata; fali quista bivanda: pigla li garofali dragmi iij, nuchi muscata dragmi iij, zinciparu, calanga, cardamuni, tantu di ll'unu quantu di l'altru, nuchi di India...

[2] ThesaurusXVR - Thesaurus pauperum, 16.1, pag. 26.7: 16. Ad sincopi et ismemorationi [[...]] mecti a lu dictu brodu mace, cubule idest flore di nuchi muscata e zimo idest simenta di basilico, azinto, e anthos, simenti di rosamarina: confortirà multu lu cori.

[3] Bresc/2014 (313) - 1431 Inventario, pag. 856.35:  Item nuchi muscata uncii 4, stimatu g. 15.

[4] MascalciaR2XVF - Tratt. di mascalcia, ms. Ricc., volg. Ruffo, [XX] <xxxiij> Di pulzivu-5: A lu quali mali prindi di li garofali drami iij, scorcha di nuchi muscati, zinciparu [[...]] et tucti kisti cosi, dui fiati pulvirizati, cumvinivilimenti minati cum bonu vinu blancu, in bona quantitati distinperanusi minanduli insenbli...


3.2 [Bot.] Locuz. Nuchi di India: lo stesso che nuchi muscata.

[1] Rinaldi/2005 (8) - 1345 Elenco di generi di mercato, pag. 23.15: cera, bolu, blankectu, nuci di India... || Cfr. Rinaldi (2005: 564).

[2] MascalciaCrSpXIVP - Tratt. di mascalcia, ms. CrSp, volg. Ruffo, Remediu, pag. 583.37: Contra lu mali di lu bulsu tali cura chi divi fari: divi aviri cosi caldi pir farili distrudiri la graxa ki li esti congelata e prisa in li vii di la gula undi xata; fali quista bivanda: pigla li garofali dragmi iij, nuchi muscata dragmi iij, zinciparu, calanga, cardamuni, tantu di ll'unu quantu di l'altru, nuchi di India, chiminu, simenza di finochu in maiuri quantitati ki di li predicti cosi...

[3] Bresc/2014 (352) - 1440 Inventario, pag. 1007.20: nuchi di India una, [t. 2]. || Diversamente, Bresc (2014: 1687) glossa: «noce di cocco».

[4] Bresc/2014 (488) - 1455 Inventario, pag. 1475.10: Item nuchi dui di India.